Schema.org yapılandırılmış veri nedir, işletme sitesine nasıl eklenir?

Yapılandırılmış veri nedir ve neden “görünmez” bir vitrin gibidir?

Yapılandırılmış veri, sayfadaki bilgilerin ne anlama geldiğini makinelerin okuyabileceği standart bir formatta etiketlemek demektir.

Sayfanızda “0232 …” diye başlayan bir rakam dizisi görünce siz onun telefon olduğunu anlarsınız. Bir tarayıcı botu ise bunu tahmin etmek zorundadır. Yapılandırılmış veri, “bu bir telefon numarasıdır, bu işletmeye aittir” diye açıkça söyler.

Schema.org, bu etiketlerin ortak sözlüğüdür. Google, Microsoft, Yahoo ve Yandex'in desteklediği bu ortak proje; işletme, ürün, etkinlik, kişi gibi yüzlerce türü ve her türün özelliklerini tanımlar.

JSON-LD ise bu sözlüğü kullanmanın en pratik yoludur: Sayfanın görünen içeriğine dokunmadan, ayrı bir <script> bloğu içinde bilgi verirsiniz. Google'ın yerel işletme belgelerindeki örneklerin tamamı JSON-LD ile yazılmıştır.^[1]

Peki bunun yapay zekâ ile ne ilgisi var?

ChatGPT web araması yaptığında ya da Gemini cevabını Google Arama ile desteklediğinde, işletmeniz hakkındaki bilgiyi bir yerden okumak zorundadır.

Bu kaynaklardan biri sizin sitenizdir. Bilgiler net, tutarlı ve makinece okunur olduğunda yanlış okunma ihtimali azalır. Bu, yapay zekâ asistanlarının yapılandırılmış veriyi nasıl ağırlıklandırdığına dair bir iddia değil; genel bir veri kalitesi prensibidir.

Google tarafında ise durum daha açık: Google'ın yapay zekâ özellikleri için yayımladığı rehber, yapılandırılmış verinin sayfadaki görünen metinle uyumlu olmasını önerilen uygulamalar arasında sayar.^[2]

Doğru türü seçmek: LocalBusiness ve alt türleri

İlk karar, işletmenizi hangi türle tanımlayacağınızdır.

LocalBusiness, fiziksel bir şubesi olan işletmeler için genel türdür. Ama Google, mümkün olan en özel alt türü kullanmanızı önerir.^[1:1] “Bir işletme” demek yerine “bir diş kliniği” demek, makineye çok daha fazla bilgi verir.

Schema.org'da sık kullanılan alt türlerden bazıları:^[3]

Hukuk büroları için küçük bir not: schema.org'daki Attorney türü artık kullanımdan kaldırılmış durumda. Schema.org, daha kapsayıcı olduğu için LegalService türünü öneriyor.^[4]

Hangi sektör hangi türü seçmeli?

Tablo bir başlangıç. Asıl karar, işletmenizin günlük olarak ne yaptığına bağlı.

Diş klinikleri: Yalnızca diş hekimliği hizmeti veriyorsanız Dentist doğru seçimdir. Aynı çatı altında farklı tıp branşları da varsa, schema.org'daki MedicalClinic türü daha uygun olabilir.

Hukuk büroları: LegalService kullanın. Noterlik gibi daha özel bir hizmet için schema.org'da Notary alt türü de bulunur; ama tipik bir avukatlık bürosu için LegalService yeterlidir.

Restoranlar ve kafeler: Masaya servis yapan bir yer için Restaurant, ağırlıklı olarak kahve ve hafif yiyecek sunan bir yer için CafeOrCoffeeShop daha doğrudur. İkisi de FoodEstablishment altındadır, bu yüzden menu ve servesCuisine alanlarını kullanabilirler.

Kuaförler ve güzellik salonları: Saç hizmeti ağırlıktaysa HairSalon, cilt bakımı ve güzellik hizmetleri ağırlıktaysa BeautySalon seçin. Masaj ve spa hizmeti sunan bir işletme için DaySpa türü de vardır.

Spor salonları: Ağırlık ve fitness salonu için ExerciseGym kullanılır.

Peki işletmeniz iki türe birden uyuyorsa? Google, birden fazla türün bir dizi olarak verilebileceğini belirtir; örneğin ["Restaurant", "CafeOrCoffeeShop"].^[1:2] Ama bunu yalnızca iki tür de gerçekten doğruysa yapın.

Google'ın istediği alanlar: zorunlu ve önerilen

Google'ın yerel işletme belgelerine göre yalnızca iki alan zorunludur: name ve address.^[1:3]

Ama burada durmak, vitrine sadece tabelayı asmak gibidir. Google aynı sayfada, verdiğiniz özellik sayısı arttıkça sonucun kullanıcılar için daha kaliteli olduğunu söyler.

Önerilen alanlar ve neye dikkat etmeniz gerektiği:

Son satır önemli. Google, aggregateRating ve review alanlarını yalnızca başka yerel işletmeler hakkında yorum toplayan siteler için öneriyor.^[1:4] Kendi sitenize kendi işletmeniz için yıldız işaretlemesi koymak, bu yönergeyle örtüşmez.

sameAs alanı Google'ın listesinde yok, ama schema.org'da tüm türler için tanımlı.^[3:1] Resmî sosyal medya hesaplarınızı ve dizin profillerinizi bu alanla bağlamak, “bu hesaplar aynı işletmeye ait” demenin standart yoludur.

Örnek: Örnek Diş Kliniği için eksiksiz JSON-LD

Aşağıdaki kod, hayali bir işletme için hazırlanmış eksiksiz bir örnektir. Adres, telefon, koordinat ve web adresleri temsilîdir; kendi bilgilerinizle değiştirin.

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Dentist",
  "@id": "https://www.example.com/#klinik",
  "name": "Örnek Diş Kliniği",
  "url": "https://www.example.com/",
  "logo": "https://www.example.com/static/logo.png",
  "image": "https://www.example.com/static/klinik-giris.jpg",
  "telephone": "+90 232 000 00 00",
  "email": "iletisim@example.com",
  "priceRange": "₺₺",
  "address": {
    "@type": "PostalAddress",
    "streetAddress": "Örnek Caddesi No: 10 Kat: 2",
    "addressLocality": "Konak",
    "addressRegion": "İzmir",
    "postalCode": "35250",
    "addressCountry": "TR"
  },
  "geo": {
    "@type": "GeoCoordinates",
    "latitude": 38.41885,
    "longitude": 27.12872
  },
  "openingHoursSpecification": [
    {
      "@type": "OpeningHoursSpecification",
      "dayOfWeek": ["Monday", "Tuesday", "Wednesday", "Thursday", "Friday"],
      "opens": "09:00",
      "closes": "19:00"
    },
    {
      "@type": "OpeningHoursSpecification",
      "dayOfWeek": "Saturday",
      "opens": "10:00",
      "closes": "15:00"
    }
  ],
  "sameAs": [
    "https://www.instagram.com/ornekdisklinigi",
    "https://www.linkedin.com/company/ornekdisklinigi"
  ]
}

Bu kodu sayfaya eklerken <script type="application/ld+json"> etiketinin içine koyarsınız.

Bu örnekte neden böyle yaptık? Alan alan açıklama

Kodun her satırı bir karar. Kendi bilgilerinizi yazarken neyi neden değiştirdiğinizi bilmek için alanları tek tek okuyalım.

• @context: Kodun schema.org sözlüğünü kullandığını söyler. Her zaman https://schema.org olarak kalır.
• @type: LocalBusiness yerine Dentist seçtik, çünkü daha özel tür daha fazla bilgi taşır.
• @id: İşletmeye sabit bir kimlik verir. Sitenin başka sayfalarında aynı işletmeye atıf yapmak istediğinizde aynı değeri kullanırsınız.
• name: Tabelada ve Google İşletme Profili'nde yazan adın birebir aynısı. Ada “İzmir diş tedavisi” gibi anahtar kelimeler eklemeyin.
• url, logo, image: Sitenin ve görsellerin tam adresleri. Görsellerin gerçekten açıldığını kontrol edin.
• telephone: Ülke koduyla, +90 ile başlar. Google, birincil iletişim numarasının ülke ve alan koduyla yazılmasını önerir.^[1:5]
• priceRange: Göreli bir fiyat düzeyi. Sağlık gibi tanıtım kuralları sıkı sektörlerde bu alanı doldurmadan önce sağlık kuruluşları rehberimize bakın.
• address: Sokak, ilçe, il, posta kodu ve ülke kodu ayrı alanlarda. Ülke kodu Türkiye için TR olarak yazılır.
• geo: Enlem ve boylam, Google'ın istediği gibi en az 5 ondalık basamakla.^[1:6] Değerleri harita uygulamasında kapınızın üzerine iğne bırakarak alabilirsiniz.
• openingHoursSpecification: Aynı saatlerde açık olan günler tek blokta toplanır. Saatler 24 saat biçiminde yazılır.
• sameAs: Yalnızca size ait, resmî hesaplar. Başkasının sizin hakkınızda açtığı bir sayfayı buraya eklemeyin.

Bayram ve tatil kapanışları nasıl işaretlenir?

Google'ın belgeleri, belirli bir dönem için kapanışı ayrı bir openingHoursSpecification ile göstermeyi örnekler: opens ve closes değerlerini 00:00 yapıp validFrom ve validThrough ile tarih aralığını verirsiniz.^[1:7]

Ramazan ve Kurban bayramlarının tarihleri her yıl değiştiği için bu kaydı bayramdan önce güncellemeyi bir takvim hatırlatıcısına bağlayın. Aynı değişikliği Google İşletme Profili'nde de yapmayı unutmayın; tutarsızlığın neden sorun olduğunu tutarsız işletme bilgileri rehberimizde anlatıyoruz.

Schema.org local business nasıl eklenir? Üç yol, üç farklı risk

Kodu hazırladınız. Şimdi sıra onu sayfaya koymakta.

Hangi yolun size uyduğu, sitenizi nasıl yönettiğinize bağlı.

1. CMS eklentisi veya tema ayarı

WordPress gibi bir içerik yönetim sistemi kullanıyorsanız, birçok SEO eklentisi işletme bilgilerinizi bir form üzerinden alıp JSON-LD üretir. Bazı temalar da bu alanı kendi ayarlarında sunar.

Avantajı, kod yazmamanızdır. Dezavantajı ise eklentinin hangi türü seçtiğini her zaman kontrol edememenizdir; bazıları sadece genel LocalBusiness ya da Organization üretir.

İki eklentinin aynı anda işaretleme üretmesi de sık görülen bir sorundur. Sonuçta sayfada birbiriyle çelişen iki işletme kaydı oluşur.

2. Doğrudan şablona eklemek

Sitenizi bir geliştirici yönetiyorsa, en temiz yol JSON-LD bloğunu sayfa şablonuna, sunucu tarafında eklemektir.

Böylece bilgi, sayfanın ilk HTML'inde yer alır. Hangi bot gelirse gelsin, JavaScript çalıştırmasına gerek kalmadan okur.

Bilgileri tek bir kaynaktan (örneğin sitenin ayarlar tablosundan) çekerseniz, telefon değiştiğinde hem görünen metin hem işaretleme birlikte güncellenir.

3. Google Etiket Yöneticisi (GTM)

GTM ile JSON-LD eklemek mümkün. Google, sayfa işlendiğinde DOM'da bulunan yapılandırılmış veriyi anlayabildiğini söylüyor.^[6]

Ama iki önemli uyarı var. Birincisi Google'ın kendisinden: Bilgileri GTM içine elle yeniden yazmak, sayfa içeriğiyle işaretleme arasında uyumsuzluk riskini artırır; Google bunun yerine bilgileri sayfadan değişkenlerle çekmeyi öneriyor.^[6:1]

İkincisi yapay zekâ tarafından. Vercel'in Aralık 2024'te yayımladığı analize göre, OpenAI'nin GPTBot'u dahil incelenen büyük yapay zekâ tarayıcılarının hiçbiri JavaScript çalıştırmıyordu.^[7] JavaScript ile sonradan eklenen bir işaretlemeyi bu botların görmemesi muhtemeldir.

Sonuç: GTM, Google için çalışabilir. Ama işletme bilgileriniz gibi temel veriler için ilk HTML'de yer alan bir çözüm daha sağlamdır.

Nasıl test edilir? İki araç, iki farklı soru

Kod sayfada. Peki doğru mu?

Bunu iki farklı soruyla kontrol edersiniz: “Google bunu anlıyor mu?” ve “Bu, schema.org'a göre geçerli mi?”

Google Zengin Sonuç Testi

Google'ın Zengin Sonuç Testi aracı (search.google.com/test/rich-results), sayfanızda Google'ın desteklediği yapılandırılmış veriyi bulup hataları gösterir.

Google, yerel işletme belgelerinde önce bu araçla kritik hataları gidermeyi, sonra birkaç sayfayı yayımlayıp Search Console'daki URL Denetimi aracıyla Google'ın sayfayı nasıl gördüğünü kontrol etmeyi öneriyor.^[1:8] Kritik olmayan uyarılar uygunluğu engellemez, ama düzeltmeye değer.

JavaScript ile eklenen işaretlemede, kod parçası yapıştırmak yerine URL girişini kullanın; Google da bunu öneriyor.^[6:2]

Schema Markup Validator

Schema.org'un Schema Markup Validator aracı (validator.schema.org), Google'a özgü kurallara bakmadan tüm schema.org işaretlemesini doğrular.

Zengin Sonuç Testi, Google'ın zengin sonuç olarak desteklediği türlere odaklanır. Validator ise sayfadaki tüm türleri ve özellikleri listeler. sameAs gibi alanların doğru okunup okunmadığını görmek için idealdir.

Test kontrol listesi

1. Zengin Sonuç Testi'ne sayfanın canlı adresini girin ve kritik hata olmadığını doğrulayın.
2. Aynı adresi Schema Markup Validator'da açın ve @type alanının beklediğiniz tür olduğunu kontrol edin.
3. Sayfada birden fazla işletme kaydı olup olmadığına bakın; varsa birini kaldırın.
4. Koddaki ad, adres, telefon ve saatleri sayfadaki görünen metinle tek tek karşılaştırın.
5. Aynı bilgileri Google İşletme Profili'nizle karşılaştırın.
6. Sayfanın robots.txt ile engellenmediğinden ve noindex taşımadığından emin olun.

Yapılandırılmış veri yapay zekâ önerisini getirir mi?

Hayır. Bunu net söylemek gerekiyor.

Google, sayfa doğru işaretlenmiş olsa bile yapılandırılmış verinin arama sonuçlarında görüneceğine dair güvence vermediğini açıkça yazıyor.^[5:1] Yapay zekâ asistanları için de durum farklı değil.

ChatGPT ve Gemini'nin bir işletmeyi önerirken hangi sinyalleri ne ağırlıkla kullandığı kamuya açık şekilde belgelenmiş değil. Bildiğimiz şey, iki asistanın da web aramasıyla güncel bilgiye başvurabildiği; bu sürecin nasıl işlediğini ChatGPT ve Gemini'nin yerel işletmeleri nasıl seçtiğini anlattığımız rehberde ayrıntılı ele alıyoruz.

Yapılandırılmış veri bu tabloda bir temel taşıdır, bina değil. Bilgilerinizi net hale getirir; ama içerik, tutarlılık, yorumlar ve hakkınızda başka sitelerde yazılanlar olmadan tek başına sonuç üretmez.

Neyin eksik olduğunu görmek için yapay zekâda görünmek için hazırladığımız 10 adımlık kontrol listesine göz atabilirsiniz.

Sık yapılan işaretleme hataları ve test araçlarında nasıl görünürler?

En çok karşılaşılan hatalar teknik değil, tutarlılık hatalarıdır. Bazılarını test araçları size doğrudan gösterir; bazılarını ise ancak gözünüzle yakalarsınız.

1. Çift kayıt

Bir eklenti ve tema aynı anda işaretleme ürettiğinde, sayfada iki ayrı işletme kaydı oluşur.

Nasıl fark edilir: Zengin Sonuç Testi'nde ya da Schema Markup Validator'da algılanan öğeler listesinde aynı işletme iki kez görünür. Çoğu zaman biri eksik alanlarla, diğeri farklı bir türle gelir.

2. Yanlış ya da genel tür

Diş kliniği Organization veya genel LocalBusiness olarak işaretlenmiş olabilir.

Nasıl fark edilir: Schema Markup Validator'da öğenin başlığında türün adı yazar. Orada Dentist yerine Organization görüyorsanız, eklenti ayarlarında türü değiştirmeniz gerekir.

3. Eksik zorunlu alan

Adres alanı boş bırakılmış ya da PostalAddress yerine düz bir metin olarak yazılmış olabilir.

Nasıl fark edilir: Zengin Sonuç Testi, eksik zorunlu alanları kritik hata, eksik önerilen alanları ise uyarı olarak listeler. Önce kritik hataları giderin.

4. Eski bilgi

Taşındınız, sitedeki adresi değiştirdiniz ama eklentideki adres eski kaldı.

Nasıl fark edilir: Test araçları bunu hata olarak göstermez, çünkü kod teknik olarak geçerlidir. Tek yol, araçta görünen değerleri sayfadaki metinle ve Google İşletme Profili'nizle satır satır karşılaştırmaktır.

5. Görünmeyen bilgi ve kendi kendine yıldız

Kodda bir çalışma saati ya da hizmet var ama sayfada yazmıyor. Ya da işletme kendi sitesinde kendisi için aggregateRating kullanıyor.

Nasıl fark edilir: Bunlar da çoğu zaman teknik hata olarak görünmez. Ama ikisi de Google'ın yönergeleriyle çelişir; görünmeyen içerik politika gereği işaretlenmemelidir ve puan alanları yalnızca başka işletmeler hakkında yorum toplayan siteler için önerilir.^[1:9][5:2]

6. Çoklu şube, tek kayıt

Üç şubeniz varsa, her şubenin kendi sayfası ve kendi işaretlemesi olmalı.

Nasıl fark edilir: Her şube sayfasını ayrı ayrı test edin. Hepsinde aynı adres görünüyorsa, şube sayfaları merkezin işaretlemesini kopyalıyor demektir.

Sizin sitenizde bunlardan kaç tanesi var? İki test aracıyla on dakikada görebilirsiniz.

Sonuç: bugün ne yapmalısınız?

Önce sitenizin canlı adresini Zengin Sonuç Testi'nde açın. Hiç işaretleme yoksa, bu rehberdeki örneği kendi bilgilerinizle uyarlayıp ekleyin.

Sonra bilgilerin Google İşletme Profili'nizle ve sosyal profillerinizle birebir aynı olduğunu kontrol edin.

Son olarak asıl soruyu sorun: ChatGPT ve Gemini sizi gerçekten anıyor mu? Ücretsiz testimizle iki asistana sektörünüze ve şehrinize özel üç soru soruyor, cevaplarda işletmenizin geçip geçmediğini gösteriyoruz.

Doğrulanmış işletme profillerinin schema.org verisiyle nasıl yayımlandığını görmek isterseniz işletme rehberimize de göz atabilirsiniz.