Diyetisyenler yapay zekâda nasıl doğru anlatılır?

Danışanlar diyetisyeni yapay zekâyla nasıl seçiyor?

Google'da da sahne değişti. Google, AI Modu ve AI Bakışı özelliklerini 18 Şubat 2026'dan itibaren Türkiye'de kademeli olarak kullanıma açmaya başladı.^[1] Beslenmeyle ilgili arama yapan birinin ilk gördüğü şey artık çoğu zaman yazılmış bir özet.

Google, bu özetlerde kaynak olarak görünmek için ek bir koşul ya da özel bir optimizasyon gerekmediğini yazıyor; sayfanın dizine eklenmiş ve snippet ile gösterilebilir olması yeterli.^[2] Yerel sonuçlarda ise alaka düzeyi, mesafe ve belirginliğe bakıyor ve bilgileri eksiksiz ve doğru olan işletmelerin gösterilme olasılığının daha yüksek olduğunu belirtiyor.^[3]

ChatGPT ve Gemini'nin bir diyetisyeni cevaba alırken hangi sinyali nasıl tarttığı kamuya açık biçimde ayrıntılandırılmış değil. Bu yüzden aşağıdaki öneriler bir sıralama formülüne değil, basit bir ilkeye dayanıyor: hiçbir yerde yazmayan bilgi, doğru aktarılamaz.

Diyetisyen seçiminde karar neye göre veriliyor?

Diyetisyen sorularında üç şey öne çıkıyor: ihtiyaç, çalışma biçimi ve güven. İhtiyaç bir yaşam dönemi, bir spor hedefi ya da bir hastalık olabiliyor; aşağıdaki örnek sorular bu niyetlerin bu sektörde nasıl göründüğünü gösteriyor.

Çalışma biçimi, diyetisyenliği diğer sağlık sektörlerinden ayıran nokta. Danışan yüz yüze mi, online mı görüşebileceğini, hangi semtte ve hangi günlerde randevu bulabileceğini soruyor; bu bilgiler yazılı değilse asistan tahmin etmek zorunda kalıyor.

Güven ise unvanla başlıyor. Piyasada “diyet koçu”, “beslenme danışmanı” gibi pek çok ad dolaşıyor, ama kanun yalnızca birini tanımlıyor.

Diyetisyen unvanı kimin? Yapay zekânın ilk bilmesi gereken

1219 sayılı Kanun diyetisyeni, beslenme ve diyetetik alanında lisans eğitimi veren bir fakülte veya yüksekokuldan mezun sağlık meslek mensubu olarak tanımlıyor (Ek md. 13).^[4] Aynı tanıma göre diyetisyen sağlıklı bireyler için beslenme programı belirliyor, hastalar için ise programı tabibin yönlendirmesi üzerine düzenliyor.

Aynı madde iki sınır daha çiziyor. Tabip ve diş tabibi dışındaki sağlık meslek mensupları doğrudan teşhiste bulunarak tedavi planlayamıyor ve reçete yazamıyor; diploması veya meslek belgesi olmadan bu unvanı takınanlara bir yıldan üç yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülüyor.^[4:1]

Yapay zekâ için bunun anlamı basit. Sitenizde “Diyetisyen” unvanı mezun olduğunuz bölümle birlikte açıkça yazıyorsa asistanın sizi doğru meslek grubuna yerleştirmesi kolaylaşır; “insülin direncini tedavi ediyoruz” gibi bir cümle ise hem kanundaki yetki sınırıyla çelişir hem de asistana yanlış bir tanım verir.

Diyetisyen yapay zekâ görünürlüğü için ne yayımlanmalı?

Sağlıkta tanıtım yönetmeliği, sağlık meslek mensubu tanımına 1219 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesindeki meslekleri, yani diyetisyenleri de alıyor. Bu meslek mensupları için yazılabilecek bilgiler ana dal ve yan dal uzmanlıkları, akademik unvanlar, hasta kabul edilen zaman ve yer ile hizmet verilen alanla ilgili sağlığı koruyucu ve geliştirici bilgiler (md. 4).^[5]

Bu liste, bir asistanın bir diyetisyeni tanımak için ihtiyaç duyduğu bilgiyle büyük ölçüde örtüşüyor.

Son iki satırdaki bilgilerin bir kısmı md. 4'ün listesinde açıkça sayılmıyor. Yazacaksanız sıfatsız, kontrol edilebilir bir olgu cümlesi kurun; emin olmadığınız bir ifadeyi il sağlık müdürlüğüne ya da hukuk danışmanınıza sorun.

Online görüşme yapıyorsanız

Online danışmanlık bu sektörde sık sorulan bir seçenek, ama yazmadan önce dayanağını netleştirin. Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik, uzaktan sağlık hizmetini Bakanlıktan faaliyet izni almış sağlık tesislerinde, uzaktan sağlık bilgi sistemi üzerinden sunulan hizmet olarak tanımlıyor; izinsiz sunumu ve tescilsiz sistem kullanımını yasaklıyor (md. 4, 5 ve 14).^[6]

Online görüşmelerinizin bu kapsama girip girmediğini il sağlık müdürlüğünüze sorun. Sonra “yalnızca yüz yüze” ya da “yüz yüze ve online” gibi tek bir olgu cümlesi yazın.

Rehber profili ve schema.org

Kaynaktan rehberindeki diyetisyen profilleri schema.org yapılandırılmış verisiyle yayımlanır ve sahipliği doğrulanan işletme bilgilerini kendisi onaylayabilir. Sağlık profillerinde hizmet ücreti ya da fiyat aralığı yayımlanmaz; rehberdeki sıralamayı da plan, sahiplik veya reklam etkilemez.

Kendi sitenizde uygun schema.org türü MedicalBusiness, yani tıbbi amaçlı fiziksel ya da sanal bir işletme.^[7] Schema.org DietNutrition değerini hem bir tıbbi uzmanlık alanı hem de MedicalBusiness'ın alt türü olarak listeliyor; çalışma saatleri için openingHoursSpecification, diller için knowsLanguage gibi alanlar üst türlerden geliyor.^[8]

Tek kural: yapılandırılmış veri sayfada görünen metinle uyuşmalı; Google da bunu iyi uygulamalar arasında sayıyor.^[2:1] Kodun nasıl yazılacağını schema.org yapılandırılmış veri rehberimizde örneklerle anlattık.

Kilo vaadi değil, olgu: diyetisyenlere özgü kurallar

Kendi biriminiz varsa: ad ve tabela kuralı

Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik, diyetisyenin de aralarında olduğu meslek mensuplarının serbest çalıştığı yeri “sağlık meslek hizmet birimi” adıyla bir özel sağlık kuruluşu olarak tanımlıyor ve bu birim için ruhsatı zorunlu tutuyor (md. 4 ve 6).^[9] Yönetmelikten önce farklı adlarla çalışan iş yerleri için uyum ve ruhsat son tarihi 31 Aralık 2025 olarak belirlenmişti.^[10]

Yapay zekâ açısından en önemli hüküm md. 19. Birimin tabelalarında, basılı ve elektronik ortam materyallerinde sağlık meslek mensubunun adı ve unvanı dışında başka bir isim, meslek adı veya “uzman” ibaresi kullanılamıyor.^[9:1]

Yani “Örnek Beslenme Akademisi” gibi bir marka adı ya da “beslenme uzmanı” sıfatı burada bir zevk meselesi değil, bir uyum meselesi. Örnek: “Dyt. Ayşe Örnek” adını sitede, Google İşletme Profili'nde ve rehber kaydında harfi harfine aynı yazmak hem kurala uyar hem de asistana tek ve net bir kimlik verir.

Yönetmelik birimde verilen hizmeti meslek mensubunun yetkileriyle sınırlıyor; hekimin tanı koyduğu hastalara hizmet için de tanı ve tedavi planı ya da reçete arıyor (md. 16).^[9:2] Hastalıkta beslenme sayfanızda bunu tek cümleyle söylemek, asistanın sizi bir tedavi merkeziyle karıştırmasını önler.

Tanıtımda nerede durmalı?

Tanıtım yönetmeliği sağlık hizmet sunumunda açık veya örtülü reklamı yasaklıyor. Ücret, indirim, kampanya ve promosyon bilgisi (md. 5/1-m), çekiliş ve hediye gibi özendirme (md. 5/1-l) ve farklı ya da daha üstün olduğu algısı yaratan tanıtım (md. 5/1-h) yasak.^[5:1]

Diyetisyenler için iki hüküm daha öne çıkıyor. Bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmamış yöntemlerle hastalıkların tedavi edildiğine dair ifadeler kullanılamıyor (md. 5/1-ç); sertifikaya dayalı uzmanlık unvanı da yazılamıyor, eğitimlere ve tescilli sertifikalara ise diplomadaki alanla sınırlı olarak özgeçmiş bilgisi olarak yer verilebiliyor (md. 5/1-d).^[5:2]

Sağlık hizmetlerinde tanıtım sınırını aşan özel sağlık kuruluşlarına, 100 bin liradan az olmamak üzere bir önceki ayın brüt hizmet gelirinin yüzde ikisine kadar idari para cezası öngörülüyor (3359 sayılı Kanun Ek md. 11).^[11] Serbest meslek yönetmeliği de birimin tanıtımını bu kurallara bağlıyor ve talep yaratmaya yönelik tanıtımı yasaklıyor (md. 20).^[9:3]

Kilo, öncesi-sonrası ve danışan yorumları

Tanıtım yönetmeliğinin md. 4'teki izinli bilgi listesinde verilen kilo, beden ölçüsü ya da “şu kadar haftada sonuç” gibi bir vaade yer yok. Hasta görselleri ise açık rıza, onam formu, aynı ortam ve teknik şartlarda çekim, tarih bilgisi ve etkileşime kapalı paylaşım gibi şartlara bağlı; izin karşılığında ödeme, indirim ya da hediye verilemiyor (md. 7).^[5:3]

Danışan teşekkür ve memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam niteliğinde paylaşım yapmak da yasak (md. 5/1-e).^[5:4] 1 Ağustos 2026'dan beri ilgili mevzuata aykırı sağlık beyanı içeren tüketici değerlendirmeleri yayınlanamıyor (Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği md. 28/B-5).^[12]

Yorum satın almak ya da yorumu indirime bağlamak hiçbir sektörde seçenek değil; yorumlarda neyin işe yaradığını müşteri yorumları ve yapay zekâ yazımızda anlattık. Sağlık kuruluşları için yazılabilecek her şeyin ayrıntısı ise sağlık kuruluşları için kurallara uygun içerik rehberimizde.

Kurallardan bağımsız, sık görülen hatalar

• Üç ad, üç kimlik. Sosyal medyada bir marka adı, tabelada “Dyt.” ile ad soyad, Google'da başka bir yazım; asistan bunları aynı kişi saymayabilir.
• Alan yerine liste. Sitede hangi beslenme alanlarında çalışıldığı yazmıyor, yalnızca tarifler ve örnek menüler var; asistan uzmanlık alanını tahmin etmek zorunda kalıyor.
• Online mı, yüz yüze mi belirsiz. Profilde adres var, sitede “tüm Türkiye'ye online” yazıyor; hangisinin geçerli olduğu anlaşılmıyor.

Diyetisyenler için 7 adımlık kontrol listesi

1. Adınızı unvanınızla sabitleyin. “Dyt.” kısaltması ve ad soyadınızı ruhsattaki gibi sitede, Google İşletme Profili'nde ve rehber kayıtlarında harfi harfine aynı yazın.
2. Mezuniyetinizi görünür yapın. Beslenme ve diyetetik lisansınızı, varsa akademik unvanınızı hakkımda sayfasında belirtin.
3. Alanlarınızı ayrı ayrı anlatın. Çalıştığınız her beslenme alanı için kısa, olgusal bir sayfa açın; hastalıkta beslenmede hekim yönlendirmesiyle çalıştığınızı yazın.
4. Adres ve saatleri gün gün yazın. Birden fazla yerde görüşüyorsanız hangi gün nerede olduğunuzu ayrı satırlarda belirtin; tatil düzenlemesini ekleyin.
5. Online görüşmeyi netleştirin. Dayanağını il sağlık müdürlüğüne sorduktan sonra yalnızca doğru olanı tek cümleyle yazın.
6. Siteyi ve sosyal medyayı reklam diline karşı tarayın. Fiyat, indirim, kilo vaadi, “uzman” sıfatı ve danışan teşekkürlerini md. 5'e göre gözden geçirin; son güncelleme tarihini ve editör iletişimini ekleyin (md. 5/1-ı).
7. Aynı bilgileri MedicalBusiness türüyle işaretleyin. Adres, saat ve dil gibi alanlar yalnızca sayfada görünen bilgiyi tekrarlasın.

Diyetisyen yapay zekâ görünürlüğünü nasıl ölçersiniz?

Aynı soruyu bir kez sormak yanıltır, çünkü yapay zekâ cevapları denemeden denemeye değişebilir.

Ücretsiz testte Google hesabınızla giriş yapıp işletmenizin adını, şehrini ve sektörünü girersiniz. Adınızı içermeyen üç soru ChatGPT ve Gemini'ye sorulur; her cevapta geçip geçmediğinizi ve sitenizin kaynak gösterilip gösterilmediğini görürsünüz. Adınızla sorulan bir soru da yapay zekânın sizi tanıyıp tanımadığını ayrıca gösterir.

Sağlık sektöründe test soruları “en iyi” gibi üstünlük ifadeleri içermez. Düzenli taramada aynı sorular rakiplerinize de sorulur ve raporda bahsedilme oranı, ortalama sıra, ses payı, ilk sıra oranı ve kaynak gösterilme yer alır.

Ayrıntılar nasıl ölçtüğümüzü anlattığımız sayfada. Hiçbir ölçüm bir asistanın sizi önereceğini vaat etmez; yalnızca bugün nerede durduğunuzu gösterir.

Önce ölçün, sonra yukarıdaki listede eksik olan ilk maddeden başlayın.